Op 31 maart nam ik na vijf jaar als Enterprise Architect afscheid van HTM. Niet omdat ik het niet meer naar mijn zin had, integendeel. Maar omdat voor mij een nieuwe fase aanbrak: mijn prepensioen.

Dat moment nodigt uit tot terugkijken. En als ik dat doe, overheerst vooral een gevoel van waardering. Waardering voor de samenwerking, voor de gesprekken, voor de openheid, voor het samen zoeken naar richting en voor de ruimte die ik heb gekregen om mee te bouwen aan de ontwikkeling van architectuur binnen HTM.

Van pionieren naar positie

Vijf jaar geleden begonnen we in een situatie waarin nog weinig vanzelfsprekend was. Architectuur had nog geen stevige plek in de organisatie. De positionering was beperkt, de governance nog in ontwikkeling en de zichtbaarheid van architectuur was klein. Er was veel ambitie, maar ook veel dat nog moest worden opgebouwd. In die zin was het geen gespreid bed. Maar misschien maakte dat het juist ook interessant.

Wat ik mooi vind om te zien, is hoeveel er in die jaren is ontstaan. Architectuur staat vandaag duidelijk steviger dan toen. De functie is scherper afgebakend, processen zijn beter verbonden met portfolio- en projectmanagement en verschillende architectuurproducten zijn ontwikkeld of verder gebracht. Het Bedrijfsfunctiemodel, de Enterprise Architectuur, de Data Architectuur en de hostingstrategie zijn daar tastbare voorbeelden van. Ook is architectuur zichtbaarder en concreter geworden in de organisatie. Niet af, maar wel onmiskenbaar verder. En dat is iets waar HTM trots op mag zijn.

Architectuur is mensenwerk

Tegelijkertijd hebben deze jaren ook bevestigd dat architectuur nooit alleen over inhoud gaat. Natuurlijk zijn kaders, principes, doelarchitecturen en ontwerpen belangrijk. Ze helpen om richting te geven en samenhang aan te brengen. Maar uiteindelijk gaat verandering vooral over mensen. Over vertrouwen. Over timing. Over belangen. Over het vermogen om elkaar te vinden en het goede gesprek te voeren, ook wanneer het spannend of ingewikkeld wordt.

Dat is misschien wel een van de belangrijkste lessen van de afgelopen periode geweest. Goede inhoud is noodzakelijk, maar niet voldoende. Architectuur krijgt pas echt betekenis wanneer zij verbonden raakt met besluitvorming, met bestuurlijke steun en met de praktijk van alledag. Zonder bestuurlijke verankering blijft architectuur al snel adviserend, terwijl juist in portfolio-, investerings- en projectbesluiten de echte richting wordt bepaald.

Ook werd duidelijk hoe belangrijk leiderschap is. Niet als formele titel alleen, maar als zichtbare steun, richting en rugdekking. Waar leiderschap consistent is, krijgt architectuur meer legitimiteit. Waar het diffuus blijft, wordt architectuur al snel afhankelijk van individuele overtuigingskracht. Ook daarin is bij HTM het nodige gegroeid. Dat biedt een betere basis voor de volgende fase.

We hebben ervaren dat de volwassenheid van een organisatie het tempo van verandering bepaalt. Ambitie is belangrijk, maar de organisatie moet de verandering ook kunnen opnemen. Architectuur kun je niet simpelweg “invoeren”. Het vraagt geduld, consistentie en het vermogen om aan te sluiten bij de fase waarin de organisatie zich bevindt. Soms betekent dat versnellen, soms vertragen, en soms heel bewust klein beginnen om later grotere stappen mogelijk te maken.

Een bijzonder vraagstuk in deze periode was voor mij de ontwikkeling rond OT/IT-convergentie. Daar werd misschien wel het meest zichtbaar dat architectuur niet alleen gaat over systemen en structuren, maar ook over cultuur, vertrouwen en identiteit. Waar IT kijkt naar standaardisatie, lifecyclemanagement en beheersbaarheid, kijkt OT begrijpelijkerwijs eerst naar continuïteit, veiligheid en betrouwbaarheid. Dan helpt het niet om harder te praten, maar wel om beter te luisteren en samen een gemeenschappelijke taal te vinden voor wat er op het spel staat.

Waar het schuurt, ontstaat beweging

En ja, soms betekende het ook schuren. Want architectuur raakt aan eigenaarschap, prioriteiten, autonomie en bestaande werkwijzen. Dan blijkt al snel dat verandering niet alleen een inhoudelijk vraagstuk is, maar ook een bestuurlijk en relationeel vraagstuk. Juist op die momenten ontstond vaak de echte beweging. Niet wanneer iedereen het direct met elkaar eens was, maar wanneer we bereid waren om het gesprek aan te gaan, verschillen te benoemen en toch samen verder te komen.

Voor mij persoonlijk zijn dat misschien wel de meest waardevolle momenten geweest. Niet alleen de documenten die zijn opgeleverd of de structuren die zijn neergezet, maar juist de samenwerking daaromheen. De momenten waarop we samen probeerden te begrijpen wat nodig was. De discussies waarin verschillende perspectieven op tafel kwamen. De scherpte die soms nodig was om verder te komen. En ook de bereidheid om elkaar te overtuigen zonder elkaar kwijt te raken.

Een fundament voor de volgende fase

Aan mijn HTM CIO-Office collega’s en iedereen met wie ik de afgelopen jaren heb samengewerkt, wil ik vooral dit zeggen: dank. Dank voor het vertrouwen. Dank voor het meedenken. Dank voor de scherpte. Dank ook voor de momenten waarop het niet meteen eenvoudig was. Juist daar zat vaak de meeste waarde. Want architectuur wordt niet sterker van vrijblijvendheid, maar van echte gesprekken over wat nodig is en waarom.

Mijn opvolger stapt niet in een gespreid bed, maar wel op een fundament waar door velen hard aan is gewerkt. Bouw daarop voort met rust en vertrouwen, blijf helder in de principes, maar soepel in de manier waarop je mensen meeneemt. Blijf de verbinding zoeken, binnen IT én daarbuiten. Blijf werken aan bestuurlijke verankering, aan business alignment en aan architectuur die niet alleen goed doordacht is, maar ook als betekenisvol wordt ervaren. Want uiteindelijk maak je het verschil niet alleen met goede architectuur, maar vooral door architectuur van betekenis te laten zijn voor anderen.

Ik laat HTM in ieder geval met een goed gevoel achter. Met dankbaarheid voor de afgelopen vijf jaar, en met vertrouwen in wat hier verder groeit. Architectuur bij HTM is niet “af”, maar wel in beweging. En misschien is dat uiteindelijk het mooiste wat je kunt achterlaten: niet een eindpunt, maar een richting die steeds steviger wordt vastgehouden.