Een reis door 15 jaar architectuur

Op 22 november 2011 zaten Jules de Ruijter en ik bij de notaris. Een stapel papier, een paar handtekeningen… en voor we het wisten stonden we weer buiten. Per 1 januari 2012 zou IT-eye een zelfstandige organisatie worden, los van de Redwood International Business Group. We wisten die middag niet precies waar we aan begonnen. Wel wisten we waarom we deze stap zetten: we wilden dé onafhankelijke specialist worden op het gebied van Enterprise-, Business-, Informatie- en Data-architectuur.

Vijftien jaar later kijk ik terug. Enerzijds om te vieren wat we hebben bereikt. Anderzijds om te kijken wat het vak en onze organisatie ons hebben geleerd.

(Ver)bouwen van het fundament

De stap naar een onafhankelijk adviesbureau begon niet in 2011, maar een paar jaar eerder. De basis van ons bedrijf werd in 1993 gelegd met de oprichting van Redwood Services, gespecialiseerd in maatwerksoftware o.b.v. Oracle-technologie. In 2003 werd de naam gewijzigd in IT-eye, met Java en SOA als primaire focus. In 2006 bekroonde het toenmalige NAF ons eerste succesvolle Oracle-gebaseerde SOA-project met de NAF Architectuurprijs. Het succes had (ook toen al) veel te maken met de bewuste aandacht voor architectuur.

Vanaf 2010 maakten we een scherpe keuze: volledige focus op architectuur. We beëindigden onze samenwerking met Oracle, omdat we vonden dat onze dienstverlening technologieonafhankelijk moest zijn. Dat was spannend, want we zegden een vertrouwde en ook betrouwbare partner op. Maar het was ook de logische consequentie van onze keuze: wie onafhankelijk advies geeft, moet volledig vrij zijn om te adviseren.

Een vak in beweging

Toen we startten, was architectuur voor veel organisaties nog iets van de IT-afdeling: modellen, standaarden, principes. Dat was nodig, maar het bleef vaak ver van de bestuurskamer. In vijftien jaar is dat sterk veranderd.

1
Van IT naar business

De opkomst van cloud, mobiel en data maakte technologie van randvoorwaarde tot kern van de strategie. Daarmee verschoof het gesprek. Architectuur ging niet langer alleen over systemen, maar over de vraag wat een organisatie moet kunnen en hoe ze dat realiseert. Onze eigen aandacht voor capability-denken en het Solventa Denkraam komt daar rechtstreeks uit voort: een referentiekader dat strategische ambitie verbindt met concrete keuzes in proces, organisatie, mens en informatievoorziening.

2
Van documenten naar sturing

Een architectuur die in een la verdwijnt, heeft geen waarde. De agile golf dwong ons (nog meer dan voorheen) de vraag te stellen waar we écht toe bijdragen. Een goed antwoord was just enough architecture: niet meer vastleggen dan nodig, wel zorgen dat de juiste keuzes op het juiste moment worden gemaakt. Architectuur als een stuurinstrument, niet als doel op zich.

3
Van applicaties naar ecosystemen

Met initiatieven als Common Ground bij gemeenten zagen we hoe platformen, API’s en gedeelde voorzieningen de manier van samenwerken veranderden. Complexiteit nam niet af; ze verplaatste zich naar de samenhang tussen partijen. Precies daar is architectuur enorm waardevol.

4
Van regels naar vertrouwen

AVG, cybersecurity en later de AI-regelgeving maakten duidelijk dat privacy, veiligheid en ethiek niet achteraf toegevoegd kunnen worden. Ze horen thuis in het ontwerp.

5
Data en AI: van produceren naar kiezen

De afgelopen jaren zien we de grootste en meest fundamentele verschuiving. Elke organisatie heeft data en (bijna) elke organisatie wil er iets mee. Maar de belofte van AI wordt alleen waargemaakt als strategie, architectuur en uitvoering één geheel vormen. Zonder samenhang in data, processen en verantwoordelijkheden schaalt AI niet. Het levert vooral sneller meer losse oplossingen op.

Wij gebruiken AI inmiddels zelf in ons werk en delen onze ervaringen in periodieke kennisdelingsmiddagen. Wat ik daarvan leer: AI maakt het produceren van modellen, documentatie en varianten bijna gratis. Daarmee verschuift de waarde van ons vak van maken naar kiezen, afwegen en verantwoorden. Een model genereren kan een machine. Bepalen welke keuze past bij de strategie van deze organisatie, en wie daarvoor verantwoordelijk is, blijft mensenwerk. Samenhang is het product, en dat wordt alleen maar belangrijker naarmate de snelheid toeneemt.

Dat geldt ook voor sturing. Als AI de realisatie versnelt, wordt de vraag “werkt het ook” urgenter. Daarom past CODA, waar ik hieronder op terugkom, zo goed bij deze tijd: de terugkoppellus op enterprise-, domein- en bouwblokniveau zorgt dat snelheid niet ten koste gaat van richting. Uiteindelijk draait het niet om de tool, maar om de toepassing.

Van ervaring naar eigen werkwijzen

Vijftien jaar praktijk leverde ook een eigen manier van denken en werken op. Het Solventa Denkraam is ons referentiekader voor architectuur en transformaties. Het plaatst een verandervraagstuk in een samenhangend geheel, met een structuurdeel (oriëntatie en urgentie, strategie en ambitie, architectuur en visualisatie, actie en transitie) en een mensendeel. Dat tweede deel is bewust gekozen: veranderingen slagen of mislukken zelden op het model, bijna altijd op de verbinding tussen organisatie en mensen. Het Denkraam is geen kookboek, maar een hulpmiddel om zingeving (waarom en waartoe) en vormgeving (hoe en waarmee) aan elkaar te knopen, en om iedereen, van bestuur tot uitvoering, hetzelfde beeld te geven.

Naast het Solventa Denkraam zetten we ook CODA in, wat staat voor Continuous Outcome Driven Architecture. Het vertrekt vanuit een veelgehoorde frustratie: de plannen liggen er, de kaders staan vast, maar werkt het ook? Klassieke architectuur was vaak top-down en lineair. CODA voegt de terugkoppellus toe, vergelijkbaar met de Deming-cirkel, op drie niveaus: enterprise, domein en bouwblok. We starten met een minimale enterprise architectuur, een domeindemarcatie en enkele principes, ontwikkelen samen met teams lichtgewicht domeinarchitecturen en laten de enterprise architectuur meegroeien.

Een derde werkwijze is GEA, General Enterprise Architecting: onze methode om te sturen op samenhang. GEA is ontstaan uit een wisselwerking tussen praktijk en wetenschap. Roel Wagter werkte de theorie uit en promoveerde in 2013 op Enterprise Coherence Governance. Rob Stovers vertaalt het gedachtegoed al jaren naar de dagelijkse architectuurpraktijk, als architect en als docent bij de Solventa Academy. Samen met Jules de Ruijter schreven zij het boek GEA Enterprise Architecture in de praktijk. Waar het Denkraam een veranderopgave in een samenhangend geheel plaatst, geeft GEA houvast om die samenhang concreet te maken: tussen strategie, organisatie, processen, informatie en techniek. Daarmee is GEA de methodische onderbouwing van wat ik hieronder als een van onze belangrijkste lessen noem: samenhang als product.

Een organisatie die zelf transformeert

Ons verhaal zit vol transformaties en dat helpt bij ons werk. Wie klanten adviseert over verandering, moet weten hoe dat voelt. Na onze verzelfstandiging bouwden we stap voor stap aan de organisatie, het team en de opdrachtgevers.

2013
NAF Architectuurprijs
In 2013 kreeg opnieuw een project waaraan onze architecten bijdroegen de NAF Architectuurprijs: het project van de gemeenten Rotterdam en Den Haag.
2016
Van IT-eye naar Solventa
In 2016 veranderden we onze naam van IT-eye in Solventa wat staat voor “zij die oplossen”. Die naam zegt wat we doen: complexe bedrijfsvraagstukken duurzaam oplossen door de slimme inzet van onze gezamenlijke architectuurkennis.
2017 · 2023 · 2025
FD Gazellen
Groei was nooit een doel op zich, maar het is mooi dat we drie keer een FD Gazellen mochten ophalen, in 2017, 2023 en 2025.
2018
Derde NAF Architectuurprijs
In 2018 volgde de derde NAF Architectuurprijs, dit keer voor het grensverleggende project van de Goede Doelen Loterijen.
Sinds 2020
Great Place to Work & ISO 9001
Minstens zo belangrijk vind ik dat we meerdere keren zijn erkend als Great Place to Work en dat we sinds 2020 ISO 9001-gecertificeerd zijn. Een kennisorganisatie is uiteindelijk niets anders dan de mensen die er werken én de manier waarop zij samenwerken.

Dat vertaalt zich in een groeiend team van ervaren professionals. Binnen opdrachten zetten we niet alleen de ingezette consultant in, maar benutten we de kennis en expertise van het hele team. Dat is volgens mij onze grootste kracht: we zijn geen verzameling individuele experts, maar een kennis- en expertisecentrum.

Kennis delen als overtuiging

Een tweede lijn die door vijftien jaar loopt, is het delen van kennis. De Solventa Academy is gegroeid tot een volwaardig opleidingsaanbod met erkende certificeringen zoals Certified Business Architect (CBA®) en Certified General Enterprise Architect (GEA©). Meer dan 700 professionals hebben we inmiddels opgeleid. Ons Tooling Event, dat sinds de start elke twee jaar plaatsvindt, bestaat inmiddels uit vijf edities.

Dat past bij hoe we naar onze rol kijken. Het beste resultaat is niet dat een opdrachtgever afhankelijk van ons wordt, maar dat een organisatie zelfstandig verder kan. Transformeren en professionaliseren zijn twee kanten van dezelfde medaille: we helpen organisaties veranderen én we helpen ze de architectuurfunctie zo inrichten dat ze die verandering zelf kunnen blijven sturen.

Wat ik heb geleerd

Als ik vijftien jaar terugkijk, blijven een paar overtuigingen overeind.

1
Onafhankelijkheid is een vorm van dienstbaarheid.
Het geeft ons de vrijheid om te zeggen wat een organisatie nodig heeft, niet wat past bij een leverancier of product.
2
Begin met inzicht en overzicht.
Complexiteit en chaos ontstaan wanneer we eerst oplossen en daarna begrijpen. Eerst in kaart brengen, dan kiezen is het devies.
3
Samenhang is het product.
Architectuur is geen bundel modellen, maar het vermogen om keuzes in samenhang te maken en die samenhang vast te houden tijdens de realisatie. Soms wint de politiek het van architectuur. Ook dat hoort erbij; ons vak is niet het gelijk halen, maar richting geven.
4
Het vak blijft zich herhalen en vernieuwen.
Elke technologiegolf, van SOA tot cloud en nu AI, brengt dezelfde basisvragen terug: wat willen we bereiken, wat moeten we daarvoor kunnen, hoe houden we grip?
5
Mensen maken het verschil.
Dat geldt voor onze klanten en voor ons eigen team. Zonder de kwaliteit van het individu en van het team waren we niet gekomen waar we nu staan.
Vooruitkijken

Begin 2026 verhuizen we na ruim twaalf jaar van Nieuwegein naar een nieuw en modern kantoor in Utrecht. Een symbolische stap, maar ook een praktische: een plek die past bij onze ambities en bij de verdere ontwikkeling van ons kennis- en expertisecentrum.

Over drie tot vijf jaar verwacht ik dat architecten minder tijd kwijt zijn aan het vastleggen van de huidige situatie en meer aan het begeleiden van keuzes: afwegen, uitleggen, borgen. Organisaties gaan ons vaker vragen hoe ze AI-toepassingen laten aansluiten op hun strategie en kaders, en hoe ze grip houden op toepassingen die ze niet zelf bouwden. Wat we nog niet weten is hoe snel dit gaat, en waar AI ons vak verrassend sterk of juist zwak raakt. Daarom blijven we experimenteren, meten en delen. Eerst inzicht, dan keuzes, ook bij AI zelf.

Wat we de komende jaren gaan doen? Organisaties helpen hun strategie te vertalen naar transformatie, in een wereld die sneller verandert dan ooit. We blijven investeren in AI-ondersteunde architectuur, in onze collega’s en in de kennis die we delen met onze opdrachtgevers. Ook blijven we onszelf kritisch bevragen of onze architectuur écht bijdraagt aan wat een organisatie wil bereiken.

Terug naar die notaris. Ik denk vaak dat Jules en ik die dag vooral een uitgangspunt vastlegden: dat we ons vak zo goed mogelijk wilden uitoefenen, vrij van afhankelijkheden. Vijftien jaar later is dat nog altijd het uitgangspunt en dat is meer dan een formeel moment.

Dank aan mijn compagnon Jules de Ruijter, dank aan Rob Stovers die zijn taak heeft overgenomen, dank aan alle collega’s voor hun inzicht en inzet en aan onze opdrachtgevers en partners die in die vijftien jaar in ons geloofden. We kijken met vertrouwen naar de toekomst en bouwen samen verder aan onze organisatie, team én opdrachtgevers.

Jan de Harder
Founder & Managing Partner

Terug naar kennishub