Het zijn van architect is een prachtig vak. Je overziet samenhang, signaleert knelpunten en ontwerpt de toekomstige inrichting van een organisatie. Je maakt doelarchitecturen, roadmaps, principes en modellen. Maar laat me je een ongemakkelijke vraag stellen: wat gebeurt er eigenlijk met al die mooie producten?

In mijn ervaring is het antwoord te vaak: te weinig. En dat ligt niet aan de kwaliteit van het architectuurwerk. Het ligt aan het ontbreken van aandacht voor besluitvorming.

Architectuur zonder besluitvorming: een gemiste kans

Herken je dit? Je hebt weken gewerkt aan een samenhangend overzicht van de gewenste situatie. Je presenteert het aan het managementteam. Iedereen knikt instemmend. En vervolgens… gebeurt er niets. Of erger: er worden besluiten genomen die dwars tegen je architectuur ingaan, simpelweg omdat jouw werk niet op het juiste moment bij de juiste beslissers lag.

De nadelen van architectuur zonder aandacht voor besluitvorming zijn pijnlijk concreet:

• Architectuurproducten belanden in de la. Zonder koppeling aan een beslismoment zijn het mooie documenten zonder impact.
• Besluiten worden genomen zonder architectuurinput. Het managementteam beslist over investeringen, projecten en prioriteiten – met of zonder jouw inzichten.
• De architect verliest relevantie. Als je werk niet leidt tot betere besluiten, gaat de organisatie zich afvragen wat je toegevoegde waarde is.
• Projecten missen samenhang. Zonder architecturaal onderbouwde besluitvorming worden initiatieven los van elkaar gestart, met overlap, tegenstrijdigheden en verspilling als gevolg.

Architectuur mét besluitvorming: daar wordt het krachtig

Draai het om, en je ziet hoe krachtig de combinatie is. Een doelarchitectuur die expliciet is gekoppeld aan beslismomenten, helpt een managementteam om in samenhang te sturen op verandering. Denk aan een roadmap die niet alleen laat zien wat er moet gebeuren, maar die ook input levert voor de beslissing waaraan tijd en geld besteed wordt.

De voordelen:

• Architectuur krijgt impact. Je producten worden gebruikt waar ze het hardst nodig zijn: bij het nemen van strategische besluiten.
• Betere besluiten. Een goed besluit heeft inhoudskwaliteit (relevante kennis, afgewogen belangen) én besluitkracht (tijdig genomen en ook daadwerkelijk uitgevoerd) .
• Meer draagvlak. Door architectuur in te brengen in het besluitvormingsproces, worden stakeholders vroegtijdig meegenomen.
• Snellere realisatie. Besluiten die architecturaal onderbouwd zijn, hoeven minder vaak te worden herzien.

Doorgrond het besluitvormingsproces in jouw organisatie

Om je architectuur effectief in te brengen, moet je eerst begrijpen hoe besluiten in jouw organisatie tot stand komen. Wie is de sturende partij? Welke spelers doen mee? Wat is de beslisfunctie en hoe verloopt het handelingstraject?

Het boek ‘Een goed besluit is het halve werk’ (Martin Hetebrij) beschrijft tien ingrediënten van besluitvorming, waaronder de verbindende visie, het kader en de ruimte, de deelnemende spelers en de besliswijze.

Door deze ingrediënten te doorgronden voor jouw organisatie, kun je als architect veel gerichter opereren. Je weet dan wanneer je moet aanhaken, bij wie je moet zijn en hoe je je boodschap moet brengen.

Niet alleen de architectuurboard, maar vooral de business

Veel architecten richten zich op besluitvorming binnen het architectuurproces: de architectuurboard, het reviewproces, het vaststellen van principes. Dat is ook belangrijk, maar het is niet genoeg.

De echte impact maak je door je architectuur in te brengen in de business-besluitvorming.

Denk aan:

• Strategische besluitvorming: waar de visie, strategie en ambitie worden vastgesteld en uitgewerkt tot een architectuurkader.
• Structurele besluitvorming: waar op basis van dat kader een passende veranderportfolio wordt samengesteld.
• Operationele besluitvorming: waar individuele projecten en initiatieven worden beoordeeld en geprioriteerd.

Als architect kun je op al deze niveaus waarde toevoegen, mits je begrijpt hoe het besluitvormingsproces werkt en je daar actief in participeert.

AI als versneller van betere besluitvorming

Een spannende ontwikkeling is de inzet van AI bij besluitvorming. Denk aan een besluitvormingsagent die je helpt om:

• Besluitvormingsprocessen te analyseren: welke ingrediënten zijn goed ingevuld en waar zitten de blinde vlekken?
• Stakeholderbelangen in kaart te brengen: wie heeft welk belang en hoe kun je die belangen verbinden?
• Scenario’s te doordenken: wat zijn de consequenties van verschillende keuzes?
• Een visuele beslisboom maken, voor je MT
• Besluiten voor te bereiden: door de juiste informatie gestructureerd aan te leveren bij de beslissers.

AI vervangt niet het menselijke oordeel, maar helpt je om sneller en vollediger tot een goed onderbouwd besluit te komen. Juist de combinatie van architectuurkennis, begrip van besluitvorming en AI-ondersteuning maakt je als architect vele malen effectiever.

Tot slot

Architectuur en besluitvorming zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Je kunt nog zulke mooie architectuurproducten maken, maar als er geen of verkeerde besluitvorming over plaatsvindt, is je werk voor niets. Door besluitvorming als een kernonderdeel van je architectuurpraktijk te zien, vergroot je je impact en je relevantie.

Wil je hier meer over weten?

• Neem contact op met Solventa voor een vrijblijvend gesprek over hoe je architectuur en besluitvorming in jouw organisatie kunt versterken, ook met AI.
• Lees het boek ‘Macht en politiek in besluitvorming’  (Martin Hetebrij) voor diepgaand inzicht in de politieke dimensie van besluitvorming – een aspect dat elke architect zou moeten doorgronden.